भाद्र ३१
बिहान ४।०० बजे अलर्म बज्दा बल्ल ब्युतिए । तम्तयार भएर निस्कने बेलामा लग बुक पल्टाए,
भाडा दर देखेर छक्क परें एक रातको मात्र रु २५ । अन्य ठाउँमा न्युनतम रु ३०० तिरेको झझल्को
आयो । बाहिर अझ उज्यालो खशी सकेको थिएन टर्चको सहायताले बाटो पहिल्याउन्दै मुल सडकमा
उत्रेसी बल्ल धिमा उज्यालोमा आँखा बानी परे । बिमानस्थलको गेटमा पुग्दा गेटमा ताल्चा झुन्डीरहेको
थियो, चिसो ढिस्को माथि झोला राखेर साथीहरुको प्रतिक्षामा बसें । ५।३० बजे बल्ल बिमानस्थलका
कर्मचारीहरु आए र गेट खोले, म त बाहिर निस्कने गेटमा बसेंछु , तै पनि गेटपालेले छिर्न दियो ।
साथीहरुको अत्तो पत्तो थिएन बरु मिनी बस भरी भरी सुटिङका उपकरणहरु लिएर सिनेकर्मीहरुको एक
टोली देखा पर्यो । साथीहरु बल्ल आए, चेक इन गर्यौ, यता उता गर्दा गर्दै ७।०० बज्यो । क्याप्टन
बिजय लामा तुप्लुक्क देखिए, सुटिङ टोलिमा उनी पनि आबद्ध रहेछन । जे होस् आज जोम्सोम
पुगिने कुरामा ढुक्क भयौं करण हाम्रो नेपाल एयरलाइन बिमानमा उनीहरुकै बहुल्यता थियो ।
बिमान चदयौ, धावनमार्गमा बिमान गूड्न थाल्यो, हामी भन्दा अगाडि उड्नु पर्ने अर्को बिमानमा
प्राबिधिक गड्बडी देखियो, एका पट्टीको पंखा घुमेन, त्यो देखेर एकछिन नास्तिक भए पनि ईश्वर पुकांरे ।
बिमानले धर्ती छोड्यो, आकासिन्दै जाँदा बादलका मुस्लाहरुले बाटो छेक्ने घ्रिस्टता गरे, बिमान भित्र पसेर
यात्रुहरुलाई छोप्न कोशीस गरे झै लाग्थ्यो । बिमान घरी घरी यता उता लड्खरायो, तल माथि गर्यो अनी
पुन साम्य भयो। मनमा चिसो पस्यो, यात्रुको सिटबाट चालकहरुको ईशारा स्पष्ट देखिन्थ्यो । क्याप्टनले
कहिले को-पाईलटलाई एक दिशा तर्फ औल्याउन्थ्यो त कहिले अर्को दिशा तर्फ अनी बिमान पनि घरी
उत्तर त घरी दक्षिण मोडी रहन्थ्यो । काली गण्डकीको गल्छिडो पार गरे पछी बल्ल झलमल्ल उझ्यालो
छिर्यो बिमानभित्र । साबिकको समय भन्दा २५ मिनेट बढी समय लगाएर जोम्सोमको धावानमार्गमा
बिमान उत्रियो । बाहिर निस्केर बिजय लामाले यात्राको जोखिमताबारेमा बिस्त्रित कुरा सुनाउदा मात्र हामीले
अफुलाई भाग्यमानी ठान्यौ । मनमनै धन्यवाद दिएं र उस्को फिर्ती सवारी शुभ रहोस् भनी कामना गरें ।
त्यो दिन अरु कुनै पनि उडान जोम्सोम उत्रिएन ।
ओहो जोमसोमको चिशो सिरेटो, शिरमा ठडिएको निलगिरी जस्ताको त्यस्तै रहेछ। बिमानस्थलबाट बहिर
निस्के पछी बल्ल जोमसोमको परिवर्तनको यथार्थ अनुभुती गर्न पाइयो । ढुङ्गा छपिएको गाडी गूड्ने बाटो
तल्लो बजारलाई बाग्लुङको बेसिसहरसम्म जोड्न तम्सिएको छ। बजारको मुखैमा अवस्थित साईबर क्याफे,
केही पर तरकारी तथा फलफुल बिक्री केन्द्र, माछापुछ्रे बैंकको ए टि एम मेसिन जस्ता सुबिधाहरु देख्दा
अब जोमसोम कुनै पनि अन्य सुबिधा सम्पन्न जिल्ला भन्दा पछाडि नरहेको भान हुन्थियो । जिल्ला
तिर कर्मचारीहरुको दैनिकी बिमानस्थलमा बिमानबाट केही कोसेली, खबरको अपेक्षामा बिहानै जम्मा हुने
गर्छन् । धेरैसँग साथीहरुको चिनाजानी आफु परियो नयाँ । हाइ हेल्लो र नमस्तेको आदानप्रदान पस्च्यात
कर्मचारीहरुको प्रिय सुन कुमारीको होटेलमा चिया पिएर मार्फातर्फ बाटो लग्ने भईयो । आफ्नो दुइटा झोला
मध्ये ब्याक पेक पछाडि र स्लिङ ब्याग अगाडि झुण्ड्याएर लाग्यौं मार्फातिर । शितोष्ण जलबायुमा उम्रने
पोथ्रा पोथ्री सिवाय अग्ला रुखहरुसँग बिरलै जम्का भेट हुन्थ्यो । आफ्नो घुमेन्ते इच्छा पुरा गर्न श्याङ,
मार्फा बजार हुँदै जाने रहर साथीहरुको भोकलाई मध्यनजर गर्दै थाँती राखेर सरासर गन्तब्यस्थान मार्फा
शितोष्ण बाग्बानी केन्द्र तर्फ लग्यौं । मुल बस्तीहरु भन्दा केही तल अवस्थित भर्खर मात्र खनिएको गाडी
गूड्ने धुलौटे सडक पछ्याउन्दै करिब १ घण्टा १५ मिनेटमा हामी गन्तब्य पुग्यौं । उक्त केन्द्रको अवस्थिती
अनौठो थियो । माथि हेर्यो नांगो बालुवा खस्ने ठाडो पाखो, लमतन्न परेको पहाडको श्रिङ्खला टुटेर
कुइनेटो परेझैं खोंचमा अवस्थित त्यो केन्द्र न जोमसोमबाट न त टुकुचेबाट नै देखिन्थ्यो । उक्त बागबानी
केन्द्रको आकर्षण प्रवेश द्वारबाट छिर्ना साथ कार्यालय कक्ष नपुगे सम्म लटरम्म फलेका राता पहेंला स्याउका
बुटाहरु दाँया बाँया आगन्तुकलाई स्वागत गर्न मुस्कुराएर उभे झैं लाग्थ्यो ।
स्याउ खान छोडेको पनि करिब ४ बर्ष भएको थियो पोल्लेन एलार्गीको cross reactivity को कारण
apple allergy शुरु भएको थियो । स्याउ खायो कि कान र घाँटी चिलाउने । स्याउ घारीमा आएर
कस्तो बिडम्बना (पहिलो पटकको जोमसोम बसाइमा दिनको सुरुवात नै ब्रेकफास्ट स्वरुप दुइटा स्याउबाट
सुरु भएर डिनर पछीको दिजर्ट स्वरुप दुइटा स्याउमै गएर अन्त्य हुन्थ्यो, दिनभरीको त हिसाबनै रहेन )।
कुन स्याउ टिपी दिउ भनी पियनले सोद्धा मात्र झसङ्ग भएं , जे पर्ला उही टर्ला भनी golden delicious
फर्माइस गरें । डली भरी राता पहेंला स्याउ भरेर एकै छिनमा पियन टुप्लुक्क आई पुग्यो । खै कसरी हो
apple allergy को खासै असर देखिएन, त्यँहाको हावापानीले हो कि? जे होस् स्याउ खान जुरेकै रहेछ
यो पटक पनि ।
पाहुना गृह राम्रो बनाएका रहेछन, अग्लो खाटमा डबल डन्लप माथि सुत्दा 'princess and the bean'कथा
याद नआएको भने होइन । २ घण्टा आराम गरेर दिन ढल्के पछी सिरेटो चल्न कम भएको मौका छोपी मार्फा
बजार घुम्न निक्लें , साथीहरु अन्तै Apple र Apricot brandy को स्वाद परिक्षणमा ब्यस्त थिए ।
मार्फा बजारको क्षेत्रफल बिस्तार भएको पांए, पहिले त सानो मुस्किलले दुई लेन घरहरु ढुङ्गा छपिएको साँगुरो
बाटोलाई नै सेप्ने जमर्को गर्दै उभेका थिए तर अहिले थुप्रै नयाँ घरहरु थपिएछन । हुन पनि १ दसक पार भयो
जन संख्या नै पनि बढे होलान् । NTC को UTL? सेवा रहेछ, घरमा सकुशल रहेको खबर गरें, एक छिन
स्थानियहरुसँग गफ गरें र बजार घुम्न तिर लगें । बजारको माझमा एउटा पुस्तकालय थियो तर बन्द थियो ।
पुस्तकालयको दाहिनेबाट उकालो चड्ने खुद्किलाहरु चड्दै जाँदा मार्फाको शिरमा अवस्थित कोरियनको सहयोगमा
बनेको बडेमाको गुम्बा ( १ करोड रुपैयाँ ) पुगियो । माथिबाटको द्रिश्य खुबै मनमोहक थियो, मार्फा बजार
तिन्कुने परेर यही गुम्बाबाट सुरु भएर तल काली गण्डकी को तिर सम्म फैलिएर बसेको सबै देखिन्थ्यो ।
तल खेतमा फाफरका गुलाबी फुलहरु हावाको बहाइसंगै नतमस्तक बही रहेका थिए । त्यही खुड्किलाको अर्को
दिशा तिर तल तिर झर्ने खुड्किला थियो जस्बाट झर्दै जाँदा बजारको पुछरमा रहेको भब्य समारोह गृह पुगिन्थ्यो ।
सो भन्दा केही माथि Technical University of Munich, Germany को सहयोगमा बनेको सानो जुस
प्रसोधन केन्द्र थियो । हरेक बर्ष २ जर्मन प्राबिधिकहरुको निर्देशनमा मार्फाका किसानहरुले आफ्नो स्याउबाट
बोटलबन्द रस उत्पादन गर्थे । बजारमा बिक्री गर्न राखिएका ति जुस प्राय बिदेशीहरुले किन्ने गरेको पाइयो,
शायद जुस को गुणस्तरमा विश्वाश भएर होला । बजारमा एउटा पुस्तक पसल पनि थियो । बिदेशी यात्रीहरुलाई
लक्षित गरी हरेक किसिमका किताब हरु राखेका थिए, हिमाल चड्ने गाइड देखी सम्राट उपाध्यायको 'गुरु of लभ'
सम्म । मुल्य निक्कै चर्को थियो । मार्फा बजारको बिच रहेको ढुङे बाटोमा चौरीका बथान ब्यापारीहरुको सामान
बोकेर हिड्दा मुल चौरिको घाँटीमा बाँधिएको घन्टी बज्दा परै बाट बाटो छोड्ने आदेश दिए झैं लाग्थ्यो । मार्फाको
उत्तरी स्वागत द्वारभन्दा पर जिर्ण अवस्थामा रहेको स्याउ सुकाउने solar dryer थियो । हुन त यो पनि जर्मन
को एक प्रोफेसर कै सहयोग मा बनेको थियो १ दसक अगाडि । भर्खर बन्दाको त्यो dryer को अवस्था र अहिले
को अवस्था तुलना गरेर गरी नसक्नु थियो । मन खिन्न भयो स्रोत र साधन खेर गएको देखेर ।मार्फाको दक्षिण
तर्फ गाडीको सडक दाँया बाँया थुप्रै नयाँ घरहरु थपिएका थिए । ति घरहरु हिजोका दिन शिर उठाउन नसकी
बसेका दलितहरुको थियो । नयाँ नेपालको गणतान्त्रिक लहर पुगेको अभाश थियो त्यो ।
रात झमक्क परेकोले हतार फर्कदै थिएं, एक बटुवा भेट भयो, कता हो नानी? अघी मार्फामा देखे जस्तै लाग्छ भनी सोध्यो उस्ले । बाटो काट्ने साथी पाइयो । गफ गर्दै गयौ, बास गृहको द्वारमा छोडेर उ आफ्नो
गाँउ छैरो तर्फ लाग्यो ।
